Adopcja
(z łac. adoptio) oznacza usynowienie, czyli przysposobienie prawne cudzego dziecka i go za własne.
Adopcja międzynarodowa
przysposobienie prawne cudzego dziecka przez rodzinę z innego kraju niż ten, z którego pochodzi dziecko; jest orzekana przez sąd tylko wówczas, jeśli nie ma szans na znalezienie równie dobrych warunków adopcyjnych dla dziecka w kraju ojczystym, również w tedy, gdy adopcja zagraniczna może dać szansę dziecku na zastosowanie na przykład takich metod leczenia, których nie ma w naszym kraju; adopcja zagraniczna musi być uzasadniona wyraźnym interesem dziecka adoptowanego.
Dom dziecka
placówka państwowa, społeczna lub prywatna, w której na stałe przebywają dzieci osierocone.
Dziecko osierocone
dziecko, które straciło w sensie biologicznym oboje rodziców.
Dziecko opuszczone
dziecko, którego rodzice wprawdzie żyją, lecz nie chcą bądź nie mogą z zdrowotnych czy społecznych zajmować się jego wychowaniem, dziecko porzucone przez biologicznych rodziców.
Dziecko adoptowane
dziecko, które zostało prawnie przysposobione do rodziców (bądź jednego rodzica), którzy nie są jego rodzicami biologicznymi.
Oddział preadopcyjny
oddział w szpitalu, na którym przebywają noworodki przeznaczone od razu po urodzeniu do adopcji, czyli niemowlęta, których matki tuż po porodzie zrzekają się względem nich praw rodzicielskich; na tym oddziale dzieci przebywają do momentu zabrania ich do domu przez rodziców adopcyjnych.
Ośrodek adopcyjno-opiekuńczy
placówka (publiczna bądź niepubliczna), która zajmuje się przeprowadzaniem procesu adopcji dzieci; przygotowuje i weryfikuje kandydatów na rodziców adopcyjnych, pośredniczy w kontaktach pomiędzy kandydatami na rodziców przysposabiających a przeznaczonymi do adopcji.
Pogotowie rodzinne (opiekuńcze)
ośrodek, do którego trafiają na pewien określony czas dzieci, których rodzice nie potrafią zapewnić im właściwej opieki; w takich ośrodkach przebywają dzieci, których sytuacja prawna jest nierozwiązana i nie można ich np. przeznaczyć do adopcji; w pogotowiu dziecko czeka na decyzję, co będzie z nim dalej, czasem wraca do domu rodzinnego, najczęściej jednak trafia do domu dziecka.
Przysposobienie pełne
rodzaj adopcji oznaczający przysposobienie prawne dziecka w taki sposób, że dziecko opuszcza swoją dotychczasowa rodzinę i w pełni zostaje włączone do rodziny przysposabiającej; ustają wszelkie prawa i obowiązki względem rodziny biologicznej, a powstają relacje rodzinne z osobami przysposabiającymi i ich krewnymi.
Przysposobienie niepełne
polega na przyjęciu dziecka przez nową rodzinę bez zerwania więzi prawnych z rodzina biologiczną; oznacza jednoczesne włączenie dziecka do dwóch rodzin; w praktyce ta forma przysposobienia jest przez sądy orzekana rzadko i tylko wówczas, gdy ma na celu wyraźne dobro dziecka; przysposobienie niepełne może być wyrokiem sadu zmienione na pełne.
Przysposobienie całkowite (anonimowe)
najbardziej wiąże dziecko adoptowane z nowa rodziną, dotychczasowe więzi zostają zerwane, a dziecko wchodzi do rodziny adopcyjnej na prawach dziecka biologicznego; dzieje się tak w przypadku dzieci, których rodzice tuż po urodzeniu wyrażają tzw. zgodę blankietową na powierzenie dziecka do adopcji i zrzekają się tym samym na zawsze praw rodzicielskich; przysposobienie całkowite jest nieodwracalne.
Rodzina adopcyjna (przysposabiająca)
rodzice, którzy przyjmują obce pod względem biologicznym dziecko do swojej rodziny ze wszelkimi wynikającymi z tego faktu konsekwencjami prawnymi: miedzy dzieckiem a nową rodziną powstają relacje prawne jak w normalnej rodzinie.
Rodzina zastępcza
przejściowa forma opieki nad dzieckiem, nad którym biologiczni rodzice nie mogą sprawować opieki, tworzona często przez osoby spokrewnione, ale też przez obce; dziecko zachowuje kontakt z rodzina macierzystą, po upływie jakiegoś czasu może nawet wrócić do biologicznych rodziców; rodzina ma w pewnym zakresie prawo do pomocy finansowej ze strony państwa.
Rodzina zastępcza terapeutyczna
przejściowa forma opieki nad dzieckiem szczególnej troski, osieroconym społecznie; taka rodzina ma prawo do pomocy finansowej ze strony państwa.
Rodzinny dom dziecka
placówka tworzona przez osoby prywatne, najczęściej małżeństwa posiadające własne dzieci, które przyjmują do swego domu obce dzieci wymagające opieki; opiekunowie otrzymują pieniądze na utrzymanie dzieci od państwa, a jedno z rodziców także uposażenie w wysokości pensji nauczycielskiej.
Zgoda blankietowa
całkowite i nieodwracalne zrzeczenie się praw rodzicielskich do dziecka i zgoda na anonimowe przekazanie dziecka do adopcji; wyrażana jest przed sądem najpóźniej sześć tygodni po urodzeniu dziecka.
Terminologia